Ile dni do Lanego Poniedziałku?

Lany Poniedziałek, popularnie zwany śmigus-dyngus, obchodzimy w drugi dzień świąt wielkanocnych — w poniedziałek po Niedzieli Wielkanocnej. To dzień ustawowo wolny od pracy w Polsce, drugi dzień długiego weekendu wielkanocnego.

Śmigus i dyngus — dwa różne zwyczaje

Pierwotnie były to dwa osobne obyczaje, które połączyły się dopiero w XIX wieku.

Śmigus to średniowieczny zwyczaj polewania wodą i smagania gałązkami wierzby (tzw. palma kotka). Symbol oczyszczenia, witalności i początku wiosny. Kawalerowie polewali głównie dziewczęta, które im się podobały — niepolaną pannę uważano za niezbyt atrakcyjną w lokalnej hierarchii towarzyskiej.

Dyngus to zwyczaj chodzenia po domach z życzeniami zdrowia i wykupywania się jajkami, kiełbasą lub ciastem. Słowo pochodzi od niemieckiego dingus — „rzecz, którą można wykupić".

Dziś obie nazwy używa się zamiennie, a praktyka ogranicza się głównie do polewania wodą — symbolicznego (kropla perfum, woda kolońska) lub całkiem dosłownego (wiadrami z balkonu w południowo-wschodniej Polsce).

Regionalne odmiany

Najsilniej tradycja żyje w Małopolsce, na Podkarpaciu i Śląsku. W Dobrej koło Limanowej zachował się rzadki zwyczaj dziadów śmigustnych — przebierańców w słomianych strojach chodzących po domach z drewnianymi trąbami. W większych miastach polewanie obcych osób na ulicy w praktyce zanikło i kończy się interwencją policji.

Śmigus-dyngus a prawo

Tradycja polewania wodą przechodniów nie ma formalnego umocowania prawnego. Z perspektywy prawa karnego polanie obcej osoby może zostać zakwalifikowane jako naruszenie nietykalności cielesnej (art. 217 Kodeksu karnego — występek ścigany z oskarżenia prywatnego). Kodeks wykroczeń (art. 51 KW) sankcjonuje natomiast zakłócanie porządku i spokoju. Policja w dużych miastach co roku interweniuje. „Stary obyczaj" nie jest okolicznością łagodzącą — szczególnie gdy polanie spowoduje uszkodzenie ubrania, telefonu lub laptopa.

Wielkanoc i daty pochodne

Lany Poniedziałek to pierwsze święto po Wielkanocy. Boże Ciało wypada 60 dni po niedzieli wielkanocnej, Tłusty Czwartek — 52 dni przed nią. Wszystkie te daty obliczamy algorytmem Gaussa dla świąt ruchomych.

Najczęstsze pytania

Czy polewanie obcej osoby jest legalne?

Nie. Z punktu widzenia prawa karnego to naruszenie nietykalności cielesnej (art. 217 KK). Tradycja śmigus-dyngus dotyczy gospodarstw domowych i osób, które wyraziły zgodę.

Skąd nazwa „dyngus"?

Od niemieckiego dingus — „rzecz do wykupienia". Dyngusowanie polegało pierwotnie na obchodzeniu domów i wykupywaniu się z polania jajkami, kiełbasą, ciastem.

Czy Lany Poniedziałek jest dniem wolnym?

Tak, od 1951 r. — drugi dzień świąt wielkanocnych pozostaje ustawowo wolny od pracy w Polsce.