Ile dni do zimy?

Zima kalendarzowa zaczyna się 22 grudnia. Tę datę zna każdy z kalendarza ściennego, choć astronomicznie sytuacja wygląda inaczej — moment przesilenia zimowego w XXI wieku w polskiej strefie czasowej wypada zwykle 21 grudnia, rzadziej 22 grudnia. Polski kalendarz utrwalił 22 grudnia jako wygodny punkt referencyjny — i tej daty trzymają się media, szkoła oraz większość kalendarzy.

Trzy definicje początku zimy

W praktyce funkcjonują trzy daty „pierwszego dnia zimy":

• Zima kalendarzowa — 22 grudnia. Tradycyjna polska data utrwalona w kalendarzach i mediach.
• Zima astronomiczna — moment przesilenia zimowego. W XXI wieku wypada w polskiej strefie czasowej najczęściej 21 grudnia, czasem 22 grudnia.
• Zima meteorologiczna — 1 grudnia. Umowna data używana przez IMGW i klimatologów dla równych 3-miesięcznych sezonów statystycznych.

Każda z trzech dat opiera się na innej definicji, więc wszystkie są w użyciu i wszystkie poprawne.

Najkrótszy dzień w roku

W dniu przesilenia zimowego Słońce osiąga najniższe położenie na półkuli północnej, a dzień jest najkrótszy w całym roku. W centralnej Polsce świt wypada ok. 7:45, zachód ok. 15:30 — łącznie 7,5-8 godzin światła słonecznego. Na północy kraju (Hel, Gdańsk) dzień jest jeszcze krótszy, na południu (Bieszczady, Tatry) odrobinę dłuższy.

Po przesileniu dni zaczynają się wydłużać, ale przez pierwszy miesiąc wzrost jest minimalny — ok. minuty dziennie. Dopiero w lutym przyrost światła robi się odczuwalny.

Zima a święta

Początek zimy kalendarzowej wypada 2-3 dni przed Wigilią — i to nie przypadek. W tradycji ludowej cały okres między 22 grudnia a Bożym Narodzeniem nazywano „święta godami". Pradawne święto przesilenia, oznaczające „narodziny słońca" i powrót dnia, w kulturze chrześcijańskiej zlało się z obchodami narodzin Chrystusa. Choinka, świece, biesiada przy stole — te elementy obrzędów bożonarodzeniowych mają korzenie w pogańskim świętowaniu przesilenia.

Sezon zimowy obejmuje też kilka istotnych dat kalendarzowych: Boże Narodzenie (25-26 grudnia), Sylwestra i Nowy Rok oraz Trzech Króli (6 stycznia), wszystkie dni ustawowo wolne.

Ferie zimowe

W polskich szkołach ferie zimowe trwają 2 tygodnie i są rozłożone na 4 turnusy regionalne między połową stycznia a końcem lutego. Województwa dolnośląskie, opolskie, śląskie, lubuskie, wielkopolskie mają ferie najwcześniej, mazowieckie i lubelskie najpóźniej. Konkretne daty publikuje Ministerstwo Edukacji do końca poprzedniego roku szkolnego — pełny kalendarz świąt i wolnych zawiera aktualne terminy dla danego rocznika.

Klimat i temperatury

Średnia temperatura w grudniu w Polsce: 0-2°C, w styczniu od -3 do 0°C, w lutym -1 do 1°C. Najchłodniejsze regiony to Suwalszczyzna i wschodnie krańce kraju (zdarzają się tam mrozy poniżej -25°C), najcieplejsze — Pomorze i Dolny Śląsk. W ostatnich dekadach polskie zimy wyraźnie się ocieplają — śnieg utrzymujący się przez kilka tygodni stał się rzadszy, a temperatury powyżej 0°C w grudniu i styczniu są coraz częstsze.

Najczęstsze pytania

Kiedy zaczyna się zima — 21 czy 22 grudnia?

Kalendarzowo zawsze 22 grudnia — tę datę zna większość polskich kalendarzy i ten dzień przyjęło się uznawać za pierwszy dzień zimy. Astronomicznie w XXI wieku przesilenie wypada w polskiej strefie czasowej najczęściej 21 grudnia. Obie odpowiedzi są poprawne, w zależności od konwencji.

Dlaczego najkrótszy dzień to 21 grudnia, a początek zimy 22 grudnia?

Bo polski kalendarz zaokrąglił datę początku zimy do 22 grudnia jako wygodny punkt referencyjny — w XX wieku przesilenie częściej wypadało 22 grudnia, w XXI wieku przesunęło się na 21 grudnia. Tradycyjna data się jednak utrwaliła.

Kiedy kończy się zima kalendarzowa?

21 marca — wraz z początkiem wiosny kalendarzowej. Astronomicznie z równonocą wiosenną, zwykle 20 marca.