Ile dni do wyborów samorządowych?

Wybory samorządowe to elekcja władz lokalnych w gminach, powiatach i województwach — radnych oraz wójtów, burmistrzów i prezydentów miast. Kadencja samorządu trwa pięć lat, więc po wyborach z 7 kwietnia 2024 r. kolejne głosowanie odbędzie się wiosną 2029 r. Dokładnej daty dziennej jeszcze nie znamy — zarządza ją Prezes Rady Ministrów, a licznik na tej stronie odlicza do umownego początku kwietnia jako punktu orientacyjnego.

Kiedy wypadną wybory samorządowe?

Kadencja organów stanowiących samorządu terytorialnego (rad gmin, rad powiatów, sejmików województw) oraz organów wykonawczych w gminach (wójtów, burmistrzów, prezydentów miast) wynosi pięć lat. Tak stanowi m.in. art. 16 ust. 2 ustawy o samorządzie gminnym oraz analogiczne przepisy ustaw o samorządzie powiatowym i wojewódzkim.

Pięcioletnia kadencja obowiązuje od 2018 r. — wprowadziła ją ustawa z dnia 11 stycznia 2018 r. o zmianie niektórych ustaw w celu zwiększenia udziału obywateli w procesie wybierania, funkcjonowania i kontrolowania niektórych organów publicznych (Dz.U. 2018 poz. 130). Wcześniej kadencja trwała cztery lata. Ta sama ustawa wprowadziła zasadę dwukadencyjności wójtów, burmistrzów i prezydentów miast — kandydat nie może pełnić tej samej funkcji w tej samej gminie więcej niż dwie kolejne kadencje, przy czym licznik rozpoczyna się od kadencji wybranej w 2018 r.

Wybory zarządza Prezes Rady Ministrów w drodze rozporządzenia, wyznaczając ich datę na dzień wolny od pracy przypadający w okresie przewidzianym Kodeksem wyborczym przed upływem kadencji. Kolejne wybory powinny wypaść w kwietniu 2029 r.

Ostatnie wybory samorządowe — kalendarium

Wybory z 2024 r. były pierwszymi pięcioletnimi w polskiej historii — przesunęły rytm samorządowy z jesieni na wiosnę. Frekwencja w pierwszej turze (51,94%) była niższa niż w 2018 r., ale wciąż wyższa niż w poprzednich elekcjach. W drugiej turze, w której wybierano wyłącznie wójtów, burmistrzów i prezydentów miast w gminach bez rozstrzygnięcia w I turze, zagłosowało 44,06% uprawnionych.

Co wybieramy?

Wybory samorządowe rozstrzygają obsadę czterech poziomów władzy lokalnej jednocześnie:

• rady gmin i rady miast — radni gminni, system proporcjonalny w gminach powyżej 20 tysięcy mieszkańców (próg 5%), większościowy w mniejszych
• rady powiatów — radni powiatowi, system proporcjonalny z progiem 5%
• sejmiki województw — radni wojewódzcy, system proporcjonalny z progiem 5%
• wójtowie, burmistrzowie, prezydenci miast — system większościowy, bezwzględna większość, ewentualna druga tura dwa tygodnie później

W Warszawie dodatkowo wybierane są rady dzielnic m.st. Warszawy. Łącznie elekcja samorządowa to największa pod względem liczby mandatów operacja wyborcza w Polsce — w 2024 r. wybierano łącznie kilkadziesiąt tysięcy radnych i ponad 2400 wójtów, burmistrzów i prezydentów miast.

Jak głosować?

Prawo wyboru przysługuje obywatelom polskim oraz obywatelom Unii Europejskiej zamieszkałym na terenie danej gminy, którzy w dniu głosowania ukończyli 18 lat. Obywatele UE głosują wyłącznie w wyborach do rad gmin i na wójtów, burmistrzów oraz prezydentów miast — nie biorą udziału w elekcji do rad powiatów i sejmików.

Głosuje się w obwodowej komisji właściwej dla miejsca stałego zamieszkania w danej gminie, w godzinach 7:00–21:00. Wyborca otrzymuje kilka kart — osobno do każdego organu, do którego ma prawo wybierać. W odróżnieniu od wyborów parlamentarnych czy prezydenckich w samorządowych nie wydaje się zaświadczeń o prawie do głosowania poza miejscem zamieszkania — można głosować wyłącznie tam, gdzie jest się ujętym w stałym spisie wyborców gminy.

Dostępne są też alternatywne formy: głosowanie korespondencyjne (osoby z niepełnosprawnościami) oraz przez pełnomocnika (osoby z niepełnosprawnością znaczną lub umiarkowaną oraz wyborcy powyżej 60. roku życia).

Frekwencja i dwukadencyjność wójtów

Wybory samorządowe tradycyjnie cieszą się niższą frekwencją niż wybory do Sejmu i Senatu i prezydenckie — w III RP rzadko przekraczają 55%. Wpływa na to lokalny charakter elekcji, mniejsza ekspozycja medialna i to, że część mieszkańców nie identyfikuje się ze swoim miejscem zameldowania. Z drugiej strony to właśnie samorząd najbardziej bezpośrednio dotyczy codziennego życia mieszkańców — od planowania przestrzennego, przez transport publiczny, po szkoły i przedszkola.

Wprowadzona w 2018 r. dwukadencyjność wójtów stopniowo wymienia długoletnich włodarzy gmin — pierwsi samorządowcy, którym kadencja kolejnej reelekcji upłynęła w 2024 r., musieli ustąpić miejsca nowym kandydatom. Pełne skutki tej zmiany będą widoczne dopiero po wyborach w 2029 r.

Powiązane terminy znajdziesz w przewodnikach o wyborach parlamentarnych, prezydenckich i do Parlamentu Europejskiego. Jak pięcioletnie kadencje organów samorządu plasują się wobec innych władz w Polsce, opisujemy w osobnym zestawieniu. Wiosenny układ dni wolnych w roku wyborczym sprawdzisz w kalendarzu dni ustawowo wolnych.

Licznik powyżej odlicza na razie do umownego kwietniowego terminu. Po ogłoszeniu rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów wstawimy konkretną datę głosowania.

Najczęstsze pytania

Kiedy będą następne wybory samorządowe?

Ostatnie wybory samorządowe odbyły się 7 kwietnia 2024 r., a kadencja samorządu od 2018 r. trwa pięć lat, więc kolejne głosowanie wypadnie wiosną 2029 r. Datę zarządza Prezes Rady Ministrów w drodze rozporządzenia, wyznaczając ją na dzień wolny od pracy.

Co wybieramy w wyborach samorządowych?

Jednocześnie obsadza się cztery poziomy władzy lokalnej: rady gmin i miast, rady powiatów, sejmiki województw oraz wójtów, burmistrzów i prezydentów miast. To największa pod względem liczby mandatów operacja wyborcza w Polsce — w 2024 r. wybierano kilkadziesiąt tysięcy radnych i ponad 2400 włodarzy gmin.

Czy mogę głosować w wyborach samorządowych poza miejscem zamieszkania?

Nie. W odróżnieniu od wyborów parlamentarnych i prezydenckich w samorządowych nie wydaje się zaświadczeń o prawie do głosowania poza miejscem zamieszkania. Głosować można wyłącznie tam, gdzie jest się ujętym w stałym spisie wyborców danej gminy.

Na czym polega dwukadencyjność wójtów?

Od wyborów w 2018 r. wójt, burmistrz lub prezydent miasta nie może pełnić tej samej funkcji w tej samej gminie dłużej niż dwie kolejne kadencje. Licznik kadencji rozpoczął się od elekcji w 2018 r., więc pierwsi długoletni włodarze musieli ustąpić po wyborach w 2024 r.